گویش مردم گیلان

زبان‌ها و گویش‌های بومی گیلان

استان گیلان به دلیل موقعیت جغرافیایی و تاریخچه فرهنگی خود، دارای تنوع زبانی و گویشی قابل توجه است. زبان گیلکی مهم‌ترین زبان بومی این استان است و با ریشه‌های تاریخی خود، ارتباط نزدیکی با زبان پارتی و شاخه پهلوی دارد. گیلکی زبان مادری بخش بزرگی از مردم گیلان است و خود شامل چند گویش محلی می‌شود. با حرکت به سمت شرق و جنوب استان، تفاوت‌های آوایی و واژگانی در گیلکی دیده می‌شود.

در نواحی غربی و شمال‌غربی گیلان، به‌ویژه در مناطق مرزی با جمهوری آذربایجان، زبان تالشی رایج است. تالشی یکی از زبان‌های کهن ایرانی شمال‌غربی است که تا حدود سده دهم هجری در بخش‌هایی از آذربایجان نیز رایج بوده و بعدها با گسترش گویش‌های ترکی، استفاده از آن کاهش یافته است.

امروزه در گیلان، در کنار زبان فارسی به‌عنوان زبان رسمی و ملی، چندین زبان و گویش بومی از جمله گیلکی، تالشی، تاتی و ترکی مورد استفاده قرار می‌گیرند. ترکیب قومی و زبانی استان باعث شده که تنوع فرهنگی و زبانی گیلان از ویژگی‌های شاخص آن باشد:

• در شهرستان رودبار و مناطق جنوبی استان، اقوام گیلک، تات، کرد، لر و لک زندگی می‌کنند.

• در شهرستان‌های تالش و رضوانشهر، مردم عمدتاً به گویش‌های تالشی، گیلکی و آذری صحبت می‌کنند.

• در شهرستان آستارا، آذری‌ها و گیلک‌ها کنار هم ساکن هستند.

• در سایر نقاط استان، گویش‌های مختلف گیلکی بیشترین حضور را دارند.

گیلان با این تنوع زبانی و فرهنگی، نه تنها یک مقصد گردشگری طبیعی و تاریخی است، بلکه مرکز تجربه فرهنگ محلی و زبان‌های بومی شمال ایران نیز محسوب می‌شود.