وزیر میراث‌فرهنگی در ابتدای سخنان خود با اشاره به ظرفیت عظیم میراث مکتوب کشور اظهار کرد: ایران از سرمایه‌ای بی‌بدیل در حوزه نسخ خطی برخوردار است و بالغ بر دو میلیون نسخه خطی در اختیار دارد. در همین راستا، در سال‌های گذشته با راه‌اندازی مجمع «مکتب کتابخانه بزرگ ایران»، تلاش گسترده‌ای برای ساماندهی این گنجینه تمدنی صورت گرفت و منابع قابل توجهی صرف تبدیل این آثار به دانش‌نامه‌ها، آثار مرجع و منابع علمی شد. بی‌تردید اقداماتی که پژوهشگاه در این عرصه انجام داده، از ارزش و اهمیت راهبردی برخوردار است.

وی با تاکید بر جایگاه زبان در صیانت از هویت تاریخی و فرهنگی ملت‌ها افزود: زبان، حامل حافظه تاریخی، نظام دانایی، رسم‌الخط و امکان انتقال دانش میان نسل‌هاست. ایران به‌واسطه تنوع فرهنگی و تاریخی خود از ظرفیت‌های زبانی و گویشی گسترده‌ای برخوردار است که هر یک بخشی از میراث معنوی این سرزمین را نمایندگی می‌کنند و حفظ و مطالعه علمی آن‌ها ضرورتی انکارناپذیر است.

صالحی‌امیری در ادامه با تبیین مأموریت‌های نوین پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری تصریح کرد: پژوهشگاه نباید صرفا به محلی برای نگهداری اسناد، داده‌ها و گزارش‌های پژوهشی تبدیل شود. نهادی که در گذشته متوقف بماند و صرفاً نقش آرشیو را ایفا کند، نمی‌تواند در فرآیند تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری فرهنگی کشور اثرگذار باشد. پژوهشگاه باید به کانون رویش، زایش، نوآوری و بازتولید دانش تبدیل شود و متناسب با تحولات جامعه، نیازهای جدید و اقتضائات آینده حرکت کند.

وی افزود: دستیابی به این هدف مستلزم شکل‌گیری گفت‌وگوهای مستمر علمی و نقد درون‌سازمانی است. پژوهشگاه برای دستیابی به پویایی و نوسازی، نیازمند برگزاری سلسله نشست‌های تخصصی، نقد عملکردها، بازاندیشی در مأموریت‌ها و بازتعریف اولویت‌های پژوهشی خود است.

وزیر میراث‌فرهنگی همچنین با اشاره به ضرورت تقویت پیوندهای نهادی میان پژوهشگاه و معاونت‌های تخصصی وزارتخانه اظهار داشت: رویکرد وزارتخانه بر تقویت انسجام ساختاری و افزایش هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف است. بر همین اساس، هر حوزه تخصصی پژوهشگاه می‌تواند در تعامل نزدیک‌تر با معاونت متناظر خود فعالیت کند؛ به‌گونه‌ای که بخش گردشگری در پیوند مؤثر با معاونت گردشگری و سایر حوزه‌ها نیز در چارچوب مأموریت‌های تخصصی وزارتخانه ایفای نقش کنند.

وی تربیت نیروی انسانی متخصص را از مهم‌ترین سرمایه‌های آینده نظام میراث‌فرهنگی کشور دانست و گفت: باید زمینه حضور و رشد نسل جوان در کنار استادان و پژوهشگران برجسته فراهم شود. انتقال تجربه، دانش و مهارت میان نسل‌ها، ضامن استمرار و ارتقای سرمایه علمی کشور در حوزه میراث‌فرهنگی خواهد بود.

صالحی‌امیری در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت گسترش تعاملات علمی و اجرایی میان پژوهشگاه و ادارات‌کل استانی تاکید کرد و افزود: ظرفیت‌های استانی کشور در حوزه باستان‌شناسی، مرمت و پژوهش‌های فرهنگی نیازمند توجه ویژه است. استان‌هایی همچون همدان و قزوین از قابلیت‌های برجسته تاریخی و باستان‌شناختی برخوردارند و انجام کاوش‌های علمی و نظام‌مند در این مناطق باید با جدیت بیشتری دنبال شود.

وی همچنین خواستار تدوین برنامه‌ای ویژه برای شناسایی، مطالعه و حفاظت از میراث‌فرهنگی تهران شد و اظهار کرد: برای پایتخت باید پرونده‌ای مستقل و ویژه در حوزه میراث‌فرهنگی گشوده شود. مناطق تاریخی و تمدنی مهمی همچون ری، ورامین و دیگر محوطه‌های ارزشمند پیرامون تهران، ظرفیت‌های بزرگی برای پژوهش، کاوش و بازخوانی تاریخ و تمدن ایران در اختیار دارند که باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرند.

وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در پایان تاکید کرد: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری باید به نهادی مرجع در تولید دانش، سیاست‌پژوهی، آینده‌نگاری و ارائه راه‌حل‌های علمی برای مسائل حوزه میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تبدیل شود؛ جایگاهی که بتواند ضمن صیانت از حافظه تاریخی ملت ایران، در ساخت آینده فرهنگی کشور نیز نقشی تعیین‌کننده ایفا کند.

وی گفت: این جلسه، اولین است و قطعاً آخرین نخواهد بود. ما جلسات را آنقدر تکرار می‌کنیم تا در چهره و کلام شما احساس رضایت را ببینیم.

وزیر میراث فرهنگی و گردشگری در ادامه با اشاره به سفرهای استانی افزود: ما استان تهران را می‌شناسیم و این سفر را رسمی محسوب نمی‌کنیم. اما در یک سال گذشته، به طور میانگین حداقل دو بار به هر استان سفر کرده‌ایم؛ برخی استان‌ها یک بار و برخی تا چهار بار. فلسفه این حضور، یک جمله است: نشستن در اتاق و ارتباط از طریق کاغذ نمی‌تواند مشکلات را به ما انتقال دهد، بشنویم، تصمیم بگیریم و عمل کنیم.

وزیر گردشگری این سیاست را حل مسئله در میدان خواند و تأکید کرد: این سیاستی است که از هفته اول شروع کردیم و تا پایان حضورم در این دستگاه، آن را به عنوان استراتژی دنبال خواهم کرد. ما با تهران فاصله داشتیم و این را اعتراف می‌کنیم، اما مطمئن باشید سلسله جلساتی با شما خواهیم داشت.

صالحی امیری با اعلام خبری مهم گفت: ما ۲۷ اختیار وزارتخانه و وزیر را به استانداران تفویض کرده‌ایم. از همین تریبون اعلام می‌کنم که آقای استاندار، شما همه اختیارات وزیر را دارید، جز موارد خاصی که قانون‌گذار آنها را حاکمیتی دانسته و به حوزه ستاد برمی‌گرداند. در حوزه گردشگری و صنایع دستی، از ۸۰ میلیارد تومانی که در اختیار استان‌ها بود، الان با ارتقای اختیارات، [مبلغ بیشتری] در اختیارشان قرار داده‌ایم. با این تفویض اختیار، ۹۰ درصد مجوزها و مسائل گردشگری در داخل استان و با کمک استاندار و معاونان ذی‌ربط و مدیرکل – که دبیر این موضوع است – قابل حل است.

وی پیشنهاد تشکیل «کمیته مستقلی تحت عنوان کمیته پیگیری توسعه زیرساخت‌های گردشگری در استان» را داد و گفت: دبیر این کمیته، مدیرکل ما در استان تهران خواهد بود و ریاست آن با جنابعالی (استاندار) و معاون اقتصادی شما هماهنگی خواهد داشت. پرونده‌هایی که مطرح می‌شود، بلافاصله در حضور شما، مدیرکل و مدیران بخش‌های مختلف حل و فصل خواهد شد.

وزیر میراث فرهنگی در بخش دیگری از سخنانش به آمار گردشگری اشاره کرد: در سال ۱۴۰۲ گردشگری داخلی افزایش یافت و گردشگران خارجی به ۷ میلیون و ۳۹۹ هزار نفر رسید. برنامه‌ریزی کرده بودیم که در سال ۱۴۰۴ با رشد ۲۵ درصدی به ۸ تا ۸.۵ میلیون گردشگر برسیم. در فروردین و اردیبهشت رشد ۳۰ درصدی داشتیم، اما در خرداد و مرداد با کاهش جدی مواجه شدیم. خوشبختانه در شهریور و مهر روند بازگشت به شرایط عادی را دنبال می‌کنیم. در مجموع در شش ماهه اول سال ۱۴۰۳، چهار میلیون گردشگر خارجی وارد کشور شدند و در شش ماهه اول ۱۴۰۴، این رقم به ۳ میلیون و ۵۵۳ هزار و ۴۸۱ نفر رسید که حدود ۱۵ درصد کاهش نشان می‌دهد. پیش‌بینی می‌کنیم تا پایان سال به شرایط سال ۱۴۰۲ بازگردیم و در بهترین حالت، با ثبات شرایط، می‌توانیم تجربه حدود ۸ میلیون گردشگر را با ۱۰ درصد افزایش داشته باشیم.

صالحی امیری به برنامه‌های تشویقی برای جذب گردشگر خارجی اشاره کرد و گفت: مجموعه برنامه‌هایی برای تولید محتوا به سه زبان و پخش در رسانه‌های خارجی تعریف کرده‌ایم. همچنین مشوق‌هایی برای آژانس‌ها و بخش خصوصی در نظر گرفته‌ایم تا گردشگر را از بیرون شناسایی و وارد کشور کنند.

وی در بخش دیگری به رفع موانع سرمایه‌گذاری اشاره کرد: خوشبختانه دولت پنج مانع اصلی را برداشت. برای مثال، پیشنهاد ما به کلان‌شهرها این است که عوارض شهرداری برای احداث هتل تا ۱۰۰ درصد معاف شود. در تهران، اگر زمینی به قیمت ۱۰۰ میلیارد تومان باشد، در گذشته ۱۰۰ میلیارد تومان عوارض شهرداری باید پرداخت می‌شد، اما امروز ۸۰ درصد معافیت دارید و ۲۰ درصد باقیمانده را پنج سال پس از بهره‌برداری پرداخت خواهید کرد.

وزیر گردشگری از «صدور مجوز واردات کالاهای مورد نیاز هتل‌ها با حقوق گمرکی صفر» خبر داد و گفت: می‌توانید خودرو، سواری، ون، اتوبوس و تجهیزات مورد نیاز هتل را وارد کنید.

صالحی امیری در مورد تسهیلات نیز اعلام کرد: ما تاکنون ۲۰ هزار میلیارد تومان از بانک مرکزی، ۴ هزار میلیارد تومان از صندوق توسعه، ۴ هزار میلیارد تومان از بانک‌های عامل و ۶ هزار میلیارد تومان از محل روستایی و کارگاه‌های زودبازده، در مجموع منابعی را در اختیار داریم که شروع به تخصیص کرده‌ایم. نرخ بهره این تسهیلات متفاوت است: صندوق تبصره ۱۸، ۱۵ درصد؛ اوراق بانک مرکزی، ۲۵ درصد؛ و بانک‌ها، ۱۸ درصد. این روند ادامه خواهد یافت.

وی در پایان با تأکید بر اینکه «موتور محرک گردشگری ایران، بخش خصوصی است»، گفت: سیاست‌گذاری، نظارت و رفع موانع، مسئولیت‌های اصلی ماست. ما هیچ مداخله‌ای در حوزه گردشگری نداریم. حتی هتل لاله نیز برای واگذاری آماده است. تهران فقط ۱۱ تا ۱۲ هتل پنج ستاره دارد، این عدد در کشورهای همسایه ده‌ها مورد است. تهران ظرفیت بسیار خالی زیادی در حوزه زیرساخت‌ها و به ویژه اقامتگاه‌های بومگردی و ماجراجویانه در حاشیه خود دارد.